[Biblia Gdańska] Biblia Swięta To jest Ksiegi Pisma Swietego Starego Y Nowego Przymierza. Amsterdam 1660.

RZADKIE

PROWENIENCJA:

Prezentowany egzemplarz do 1939 roku znajdował się w księgozbiorze Bronisława Waleriana Artkego - księdza diecezji płockiej i prezesa płockiego oddziału PCK. We wrześniu 1939 roku, obserwując pierwsze aresztowania nauczycieli, księży, urzędników i innych przedstawicieli miejskiej inteligencji, Artke zaczął przeczuwać, jaki los czeka i jego. Postanowił więc podzielić swój najcenniejszy księgozbiór i zabezpieczyć przekazując w depozyt. W taki sposób egzemplarz Biblii Gdańskiej trafił w ręce Barbary Piotrowiak, płockiej krawcowej i modystki. Jako aktywna uczestniczka organizacji katolickich i PCK,  stanowiła dla księdza osobą godną zaufania. Z ustnych relacji samej pani Barbary wynikało, że pozostawiając swoje najcenniejsze wolumeny w jej rękach, był przekonany, że zostanie aresztowany. Stwierdził przy tym, że jeżeli przeżyje, to zgłosi się po nie po wojnie
a jeżeli nie wróci, staną się one jej własnością. Obawy księdza okazały się zasadne. Został aresztowany przez Niemców 5 kwietnia 1940 roku. Od 19 kwietnia 1940 roku był więziony w obozie koncentracyjnym KL Dachau, a następnie od 25 maja 1940 roku w obozie koncentracyjnym KL Gusen I, gdzie niewolniczo pracował w kamieniołomach. Stamtąd 8 grudnia 1940 roku przetransportowano go z powrotem do obozu koncentracyjnego KL Dachau. W końcu  w maju 1942 roku zupełnie wyczerpany został wywieziony w tzw. niem. „Invalidentransport” do Centrum Eutanazyjnego TA Hartheim i zamordowany w komorze gazowej.

Barbara Piotrowiak przetrwała wojnę między innymi dzięki świetnej znajomości języka niemieckiego, która pozwalała jej również na niezwykle odważne akcje, takie jak wizytacje płockiego więzienia podszywając się pod przedstawicielkę niemieckiego Czerwonego Krzyża – w celu rozeznania, kto z mieszkańców został aresztowany. Po wojnie wyszła za mąż za znanego wśród inteligencji miasta płocczanina - Kazimierza Gelinka.

Urodzony w 1882 roku w Brzeżanach (obecnie zachodnia Ukraina) Kazimierz służył w VII pułku Ułanów. Następnie, wiedziony pasją do nauki i marzeniami o edukacji przyjął pracę nauczyciela. Profesja ta rozbudziła w Gelinku zamiłowanie do przyrody. W efekcie w 1922 roku zapisał się na studia na wydziale geografii w Instytucie prof. Ludomira Sawickiego w Krakowie, a następie po 2 latach przeniósł się do Wilna, gdzie uzyskał dyplom nauczyciela szkół średnich ogólnokształcących i seminariów nauczycielskich. Podjął pracę jako nauczyciel w Płocku, a także rozpoczął współpracę z Muzeum i Płockim Towarzystwem Naukowym To właśnie w tym okresie życia zaczął zgłębiać tajniki archeologii. W rezultacie przed wojną został kierownikiem działu archeologiczno-etnograficznego Muzeum Mazowsza Płockiego TNP, im. prof. Ignacego Mościckiego, a następnie jego pierwszym dyrektorem. W 1939 roku niemieccy żołnierze wtargnęli do muzeum i zaczęli rabować zgromadzone w nim zabytki. Gelinek głośno protestował i w rezultacie został oskarżony o obrazę munduru żołnierza niemieckiego. 9 kwietnia 1940 roku został aresztowany i przetransportowany do obozu koncentracyjnego w Działdowie. Następnie został przeniesiony do KL Dachau, aby ostatecznie trafić do obozu KL Mauthausen-Gusen w Górnej Austrii. Niemal od razu przydzielono go do pracy w kamieniołomach, z czasem doczekał się przeniesienia do prac ziemnych przy budowie kolei. Natrafił wówczas na cenne stanowisko archeologiczne i zdołał nakłonić władze obozu do zgłoszenia tego faktu do Instytutu Ochrony Zabytków Rzeszy. Obóz odwiedził dyrektor Instytutu Ochrony Zabytków i już następnego dnia więźniowi Kazimierzowi Gelinkowi zlecono prowadzenie badań archeologicznych Do pomocy przydzielono mu asystentkę Herthę von Orel oraz preparatora Josefa Vockenhubera i 30 osobowe, tak zwane „Komando Spielberg”, więźniów do prac ziemnych (Gelinek do prac rekrutował słabych fizycznie, którzy nie przetrwaliby pracy w kamieniołomach). Wkrótce po dokonaniu pierwszych odkryć Gelinek otrzymał rozkazy stworzenia muzeum obozowego, w którym następnie wystawiano i opracowywano materiały pozyskane podczas prac archeologicznych. Na ten cel przeznaczono jeden z baraków więziennych. Prace posuwały się na przód i spełniały oczekiwania nazistów, dlatego też przed Bożym Narodzeniem 1942 roku komendant obozu nakazał ekipie badawczej przygotować monografię podsumowującą dotychczasowe prace. Książka miała być dokładna i bogato ilustrowana rysunkami zabytków, wzbogacona danymi topograficznymi, profilami geologicznymi i wieloma innymi detalami. Nie było to zadanie proste, ponieważ wyznaczono także termin, w którym monografia miała być gotowa. Przypadał on na 21 grudnia tego samego roku. Cel został osiągnięty i jeden z pięciu powstałych wtedy egzemplarzy, wręczono Himmlerowi podczas jego drugiej wizyty w obozie. Prace wykopaliskowe prowadzono aż do wyzwolenia obozu przez wojska amerykańskie. Po wyjściu z obozu i powrocie do Polski, wyniszczony fizycznie i psychicznie Gelinek dowiedział się że zmarła zarówno jego żona jak i córka. Pozostawiony bez środków do życia, sypiał na ulicy lub po znajomych, aż w końcu udało mu się znaleźć pracę w technikum, a następnie w w Liceum Ogólnokształcącym dla Pracujących. Przyjaciele poznali go z również samotną Barbarą Piotrowiak. Para pobrała się i zamieszkała w Płocku przy ul. Kolegialnej 9. Po śmierci Kazimierza Gelinka 27 kwietnia 1969 r., zgromadzony przez parę bogaty księgozbiór - głównie wydawnictw naukowych - zgodnie z wolą zmarłego został przekazany Bibliotece Towarzystwa Naukowego Płockiego im. Zielińskich. Jednak pani Barbara wierna słowu danemu przed laty księdzu Artkemu, zachowała oddane w depozyt starodruki, w tym Biblię Gdańską, w swoim osobistym księgozbiorze. Wspominała, że mimo świadomości śmierci księdza, nie może ich sprzedać ani oddać. Depozyt Ks. Artkego pozostał w rękach Barbary Gelinek do końca jej życia. A po jej śmierci,w dniu 7 marca 1983 r. zgodnie z wolą zmarłej, trafił w ręce obecnego właściciela, którego wychowywała jako niania, przybrana babcia i traktowała, a także kochała jak swoje własne dziecko.

(za 1.Martyrologium duchowieństwa — Polska XX w. (lata 1914 – 1989), Rzymskokatolicka Parafia pw. św. Zygmunta Słomczyn; 2. Relacje i wspomnienia Barbary Gelinek; 3. Przegląd Archeologiczny, vol 59, 2011, ss. 167-183.; 4. Notatki Płockie 3 (140), 1989, ss. 43-47. 5. Feliks Załachowski: Gusen – obóz śmierci, Poznań 1946.; 6.Odręczne notatki Kazimierza Gelinka, archiwum prywatne DM)