Rękopis dokumentuje akademicki kurs teologii prowadzony w Krakowie w latach 1730–1731, podstawa według Summa Theologiae św. Tomasza z Akwinu („ex mente Doctoris Angelici”). Nie jest to kopia Summy, lecz skrypt wykładowy/notatki: układ Tractatus – Disputatio – Quaestio/Articulus, język skrótowy, tezy i odpowiedzi, data wykładów: (10 maj 1731 - karta 64) oraz (24 marzec 1730 - kolofon). Wśród tematów pojawia się charakterystyczna dla scholastyki nowożytnej „scientia media", co potwierdza, że to kurs uniwersytecki z początku XVIII w.
Ogólny zakres [układ Tractatus – Disputatio – Quaestio/Articulus]:
In Cursum Theologiae Speculativae – Praefatio
Tractatus primus De Deo ut in se (de essentia et attributis)
Tractatus 2dus: De Visiōne Dei
Tractatus 3tius: De Scientia Dei
Tractatus 2dus (in 2da pars): De ineffabili Mysterio SS. Trinitatis
Tractatus: De Natura Angelorum
Tractatus 2dus: De Intellectu Angelorum
Tractatus 3tius: De Voluntate, Illuminatione et Subordinatione Angelorum
Tractatus 3tius De Vitiis & Peccatis, ex mente Doctoris Angelici – Disputatio ima De vitiis et peccatis
Tractatus 2dus De Actibus Humanis – Disputatio ima De Voluntario et Involuntario
Tractatus De Homine – Disputatio De Statu Innocentiae; § primus De Creatione Hominis
In Tractatus Theologicus de Incarnatione Verbi Divini. Prologium De Hierarchiis, Ordinibus et Ministerio Angelorum
To nie jest zwykła „książka po łacinie”, tylko żywy zapis krakowskich wykładów z lat 1730–1731, prowadzonych dokładnie według siatki „Sumy Teologicznej” św. Tomasza z Akwinu. „Summa” to wielki podręcznik teologii, który porządkuje wiarę rozumem: każdy temat układa w formie pytania, przytacza zarzuty „za i przeciw”, a potem daje wyważoną odpowiedź. Rękopis zachowuje ten rytm — większe „traktaty”, w nich „dysputy”, a w dysputach krótkie artykuły — i prowadzi słuchacza od podstaw po zagadnienia szczegółowe. Zaczyna się od tego, czy i jak rozum może poznać istnienie Boga, następnie opisuje Jego „kim jest”: prosty, niezmienny, wieczny, wszechmocny i dobry. Dalej tłumaczy Bożą wiedzę o świecie i ludzkich wyborach — łącznie z nowożytnym dodatkiem o tzw. „wiedzy pośredniej” (scientia media), którego u samego Tomasza nie ma, co pięknie pokazuje puls debat XVIII wieku. Kolejne karty odsłaniają tajemnicę Trójcy Świętej, a potem świat aniołów: czyste duchy, ich poznanie, wolę i porządek dziewięciu chórów. Kurs przechodzi następnie do człowieka — stworzonego „na obraz Boga” — i do części moralnej: czym jest czyn ludzki, kiedy naprawdę jest dobrowolny, jak cel i okoliczności zmieniają jego ocenę, co czyni czyn dobrym lub złym. Zwieńczeniem tej partii jest obszerny traktat o wadach i grzechach: czym się różnią, skąd się biorą, oraz na czym polega grzech powszedni i śmiertelny. Ostatnie karty otwierają nowy dział o Wcieleniu — dlaczego Syn Boży stał się człowiekiem i jak rozumieć zjednoczenie natury Boskiej i ludzkiej w Chrystusie. Całość prowadzą pewne daty (10 maja 1731 i dalsze 24 marca 1730) i jedna, bardzo staranna ręka, co czyni z tego tomu spójny, semestr po semestrze, obraz krakowskiej teologii. Dla kolekcjonera to rzadki, kompletny skrypt wykładów z najlepszego tomistycznego „kanonu” — jasny przewodnik po tym, co najważniejsze: o Bogu, aniołach i człowieku, o sumieniu, dobru, złu i grzechu, oraz o początku nauki o Chrystusie. Dla badacza to bezpośrednie źródło: co i jak wykładano, jakie problemy podnoszono, gdzie tradycję Tomasza uzupełniano współczesną dyskusją. Krótko mówiąc: to zaproszenie do lektury „Summy” w wersji żywej — takiej, jaka brzmiała w krakowskiej auli na początku XVIII wieku.
Format 21 x 17 i mniejsze, kart 256 [nienumerowanych], papier czerpany, staranna kursywa łacińska XVIII w., jedna ręka, nagłówki większą - dekoracyjną kursywą; tekst drobniejszą kursywą ze skrótami, nieczęste marginalia i przekreślenia/błędy. Raczej sporządzony później, jedną ręką na podstawie notatek. Brak oprawy, zagięcia krawędzi kart - drobne luzy pierwszych i ostatnich, widoczny suchy ślad zalania przy krawędziach [bez szkody dla tekstu], karty ochronne z przybrudzeniami i drobnymi ubytkami
RZADKOŚĆ