Koszyk
W koszyku nie ma jeszcze produktów
Rzadki rękopis kanoniczny do użytku parafialnego, spisane jedną ręką po łacinie z polskimi wstawkami i podpisami (w tablicach).
Nie jest to teoria oderwana od praktyki, lecz narzędzie pracy: gotowe wzory próśb do Stolicy Apostolskiej w sprawach dyspens małżeńskich (z formułami adresowanymi do kardynała), reguły postępowania przy cenzurach (ekskomunika, interdykt, suspensa) i blok o „irregularitas”, a także część parafialna: wymagania wobec proboszcza (egzamin, przysięga, przepisy dyscyplinarne). W dalszej części zebrano klarowne wykłady o spowiedzi, Komunii, ślubach i dyspensach od ślubów, z praktycznymi punktami „1°, 2°, 3°…”, ułatwiającymi korzystanie „od ręki”. Na kartach znajdują się wzmianki o Benedykcie XIV, co bezpiecznie sytuuję rękopis w połowie XVIII wieku, w okresie intensywnych reform i uściśleń dyscyplinarnych.
Wyjątkową wartością edytorską są duże, starannie odrysowane tablice „Arbor consanguinitatis/affinitatis” – w wersji łacińskiej i z polskimi podpisami. Pozwalają one prześledzić, jak w praktyce liczono stopnie pokrewieństwa i powinowactwa przy ocenie ważności małżeństw oraz dyspens. Osobny schemat „cognatio spiritualis” (pokrewieństwa duchowego) przypomina, jak szeroko w epoce postrzegano przeszkody małżeńskie i ich konsekwencje duszpasterskie. W całości to kompilacja z ówczesnych druków typu Formularium/Directorium i kompendiów kanonistycznych, wiernie przepisana i przystosowana do polskiej praktyki (o czym świadczą polskie nazwy w tablicach i praktyczny układ). Jednolita kaligrafia, przejrzysty podział na „§” oraz grafika.
Zawiera - ogólny zarys:
Dyspensa i formularze: De causis… super impedimentis matrimonii — O przyczynach dyspens od przeszkód małżeńskich.
Formuły próśb do Rzymu (różne warianty, także skrócone „vel brevius sic”; incipity do kardynała: Eminentissime ac Reverendissime Domine…).
Formula denunciationis sollicitantis (o „sollicitatio ad turpia”, z przywołaniem Benedykta XIV) oraz Testimonium contracti matrimonii — wzory pism.
Kary i nieprawidłowości
De Censuris in genere → Excommunicatio, Interdictum, Suspensio — definicje, skutki, sposób nakładania i zdejmowania.
(wewnątrz) De Conjugio Putativo — o małżeństwie mniemanym. De Irregularitate (z podziałem ex delicto / ex defectu) — co czyni niezdolnym do święceń.
Duchowni, zakonni, proboszcz
De Clericis — O duchownych; De Religione / Status Regularis — O osobach zakonnych (stan regularny); Examen Parochorum — Egzamin kandydatów na proboszcza; Qualitates Pastoris Parochialis — Wymagane przymioty proboszcza; dalsze przepisy parafialne; Juramentum Parochorum — Przysięga proboszcza (formuła) ciąg dalszy przepisów.
Praktyka duszpasterska i śluby
De Ieiuniis — O postach (reguły 1°, 2°, 3°…); De Quadragesima — O Wielkim Poście; Discursus tertius — Osobny wykład (nagłówek tak brzmi);De Confessione — O spowiedzi świętej; De Communione — O Komunii świętej; De Votis et Dispensationibus — O ślubach i dyspensach od ślubów.
sakramenty Discursus IX – De Baptismo — O chrzcie; De Confirmatione — O bierzmowaniu (kontynuacja i warianty)
Zamknięcie rękopisu — pokrewieństwo i powinowactwo (część graficzna + reguły)
– Explicatio solius cognationis et affinitatis — Definicje i podział (w tym cognatio spiritualis z osobnym schematem).
– Arbor Consanguinitatis (łac.) — klasyczny schemat okręgów z cyframi rzymskimi.
– Arbor Consanguinitatis (polski wariant podpisów) — „Prapradziad, Wuj/Stryj, Zięć/Synowa…” itd.
– Regula I/II/III — Zasady liczenia stopni w linii prostej i bocznej, następnie przejście do affinitas.
– Arbor Affinitatis (łac. + wersje z polskimi podpisami) — krewni męża / krewni żony.
– Schemat cognatio spiritualis (ojciec/matka chrzestna, compater/commater itd.).
Format: 20 × 16 cm; 69 kart (nienumerowanych), oprawa papierowa; papier czerpany, jedna ręka, marginesy z przybrudzeniami, zagięcia kart, drobne ubytki, zaplamienia [bez szkody dla czytelności tekstu], 28 kart luźnych.